Efekt Dunninga-Krugera – czym jest i jak dzia┼éa - ┼üukasz Hodorowicz
pozostały min
Trzymam Ci─Ö za r─Ök─Ö. Jeste┼Ťmy tu: Strona g┼é├│wna Blog Artyku┼é
Czas czytania: 5 min
Poziom trudno┼Ťci:

Efekt Dunninga-Krugera – czym jest i jak dzia┼éa

Podaj dalej

Gdy przegl─ůdasz internet, wydaje si─Ö, ┼╝e wszyscy wok├│┼é s─ů ekspertami – od kawy, przez polityk─Ö, a┼╝ po medycyn─Ö. Zastanawia┼ée┼Ť si─Ö kiedy┼Ť, sk─ůd w ludziach ta ogromna pewno┼Ť─ç siebie, nawet je┼Ťli ich argumenty nie zawsze trzymaj─ů si─Ö kupy? Nauka odpowiada na to pytanie poprzez efekt Dunninga-Krugera. To zjawisko psychologiczne, kt├│re sprawia, ┼╝e mo┼╝emy czu─ç si─Ö jak eksperci, mimo ┼╝e nasza wiedza na dany temat jest ograniczona. Co ciekawe, im mniej wiemy, tym bardziej pewni siebie si─Ö czujemy. Brzmi znajomo? Zapraszam, aby┼Ť razem ze mn─ů przyjrza┼é si─Ö temu bli┼╝ej.

Czym jest Dunninga-Krugera?

Spotka┼ée┼Ť kiedy┼Ť osob─Ö, kt├│ra, mimo wyra┼║nego braku wiedzy, zachowywa┼éa si─Ö jakby wiedzia┼éa wszystko? A mo┼╝e zna┼ée┼Ť eksperta, kt├│ry nie docenia┼é swojej ogromnej wiedzy? To w┼éa┼Ťnie efekt Dunninga-Krugera – b┼é─ůd poznawczy, kt├│ry wyja┼Ťnia te zaskakuj─ůce zachowania.

Kr├│tko m├│wi─ůc, efekt Dunninga-Krugera to sytuacja, w kt├│rej ludzie z ograniczon─ů wiedz─ů przeceniaj─ů swoje umiej─Ötno┼Ťci, podczas gdy prawdziwi eksperci cz─Östo nie doceniaj─ů tego, co wiedz─ů. To, jak na pocz─ůtku naszej drogi do wiedzy mo┼╝emy czu─ç nieuzasadnion─ů pewno┼Ť─ç siebie, a im wi─Öcej si─Ö uczymy, tym bardziej skromni si─Ö stajemy.

To zjawisko pokazuje, jak nasza samoocena mo┼╝e by─ç daleka od rzeczywisto┼Ťci. Pocz─ůtkuj─ůcy w danej dziedzinie nie maj─ů wystarczaj─ůcej wiedzy, by realnie oceni─ç swoje umiej─Ötno┼Ťci, co prowadzi do ich przeceniania. Z kolei eksperci, ┼Ťwiadomi g┼é─Öbi i z┼éo┼╝ono┼Ťci tematu, zdaj─ů sobie spraw─Ö, ile jeszcze przed nimi, co sk┼éania ich do bardziej skromnej oceny w┼éasnych umiej─Ötno┼Ťci.

Sk─ůd si─Ö wzi─ů┼é efekt Dunninga-Krugera?

Historia efektu Dunninga-Krugera rozpocz─Ö┼éa si─Ö w 1999 roku na Uniwersytecie Cornell, gdzie dwaj badacze, Justin Kruger i David Dunning, postanowili zbada─ç, dlaczego niekt├│rzy ludzie przeceniaj─ů swoje umiej─Ötno┼Ťci, a inni zani┼╝aj─ů ocen─Ö swoich talent├│w. Ich cel? Zrozumie─ç, co kryje si─Ö za tym psychologicznym zjawiskiem.

Badacze skupili si─Ö na grupie student├│w, przeprowadzaj─ůc seri─Ö test├│w z r├│┼╝nych dziedzin: od logiki i gramatyki, po poczucie humoru. Po wykonaniu test├│w, uczestnicy mieli oceni─ç, jak sobie poradzili. Wyniki by┼éy jednoznaczne: osoby, kt├│re osi─ůgn─Ö┼éy najs┼éabsze wyniki, cz─Östo przecenia┼éy sw├│j sukces, podczas gdy najlepsi zani┼╝ali swoje osi─ůgni─Öcia.

Eksperymenty wykaza┼éy tak┼╝e, ┼╝e osoby o ograniczonych umiej─Ötno┼Ťciach nie tylko ┼║le ocenia┼éy w┼éasne kompetencje, ale r├│wnie┼╝ mia┼éy trudno┼Ťci z rozpoznaniem umiej─Ötno┼Ťci innych. Natomiast osoby dobrze przygotowane, cho─ç nieco zbyt skromnie ocenia┼éy siebie, by┼éy lepsze w dostrzeganiu talent├│w u innych.

efekt dunninga-krugera

Odkrycia Krugera i Dunninga rozpocz─Ö┼éy intensywn─ů dyskusj─Ö na temat samo┼Ťwiadomo┼Ťci, umiej─Ötno┼Ťci i ogranicze┼ä w poznawaniu siebie i ┼Ťwiata. Ich praca podkre┼Ťla ryzyko zwi─ůzane z przecenianiem siebie, zw┼éaszcza w wa┼╝nych sytuacjach, oraz wskazuje, ┼╝e zdolno┼Ť─ç do dostrzegania w┼éasnych ogranicze┼ä jest fundamentem prawdziwej kompetencji. Badania te sta┼éy si─Ö nie tylko refleksj─ů nad natur─ů ludzk─ů, ale r├│wnie┼╝ przestrog─ů przed nadmiern─ů pewno┼Ťci─ů siebie i zach─Öt─ů do ci─ůg┼éego samorozwoju.

Przykłady efektu Dunninga-Krugera w praktyce

Efekt Dunninga-Krugera nie zna granic – wyst─Öpuje w ka┼╝dej dziedzinie ┼╝ycia, wp┼éywaj─ůc na decyzje ludzi w r├│┼╝nych sytuacjach. Oto kilka przyk┼éad├│w, kt├│re pokazuj─ů, jak ten b┼é─ůd poznawczy objawia si─Ö w praktyce.

W biznesie: Rozwa┼╝my przedsi─Öbiorc─Ö, kt├│ry z zapa┼éem zabiera si─Ö za nowy projekt. Pe┼éen wiary w sw├│j biznesowy zmys┼é, ignoruje porady do┼Ťwiadczonych mentor├│w i bagatelizuje analiz─Ö rynku. Taka postawa, wynikaj─ůca z przecenienia w┼éasnych umiej─Ötno┼Ťci, cz─Östo ko┼äczy si─Ö niepowodzeniem.

W polityce: Nowo wybrani politycy mog─ů mie─ç tendencj─Ö do przeceniania swoich mo┼╝liwo┼Ťci wprowadzania zmian i skutecznego negocjowania. Ich nadmierna pewno┼Ť─ç, nieoparta na do┼Ťwiadczeniu czy wiedzy o skomplikowanych procesach rz─ůdzenia, mo┼╝e skutkowa─ç pochopnymi decyzjami.

W medycynie: Lekarz na pocz─ůtku kariery mo┼╝e zbyt wysoko ocenia─ç swoje zdolno┼Ťci diagnostyczne, ignoruj─ůc porady bardziej do┼Ťwiadczonych koleg├│w lub pomijaj─ůc potrzeb─Ö ci─ůg┼éego kszta┼écenia. Taka niewsparta wiedz─ů pewno┼Ť─ç si