O czym przypomnia艂 mi rok 2020 - 艁ukasz Hodorowicz
pozosta艂y min
Trzymam Ci臋 za r臋k臋. Jeste艣my tu: Strona g艂贸wna Blog Artyku艂
Czas czytania: 4 min
Poziom trudno艣ci:

O czym przypomnia艂 mi rok 2020

Podaj dalej
O czym przypomnia艂 mi rok 2020

To nie b臋dzie przyjemny tekst. Motywuj膮cy r贸wnie偶 nie b臋dzie. Wiem, nie tego oczekujesz od materia艂u otwieraj膮cego wydanie. Ale miniony rok by艂 inny. Dlatego ten tekst r贸wnie偶 musi by膰 inny. Bezkompromisowy. Niczym Brudny Harry rozprawimy si臋 z rzeczywisto艣ci膮 i przyjrzymy spo艂ecze艅stwu.

Rok 2020 niczym mikroskop pozwoli艂 obejrze膰 ludzk膮 natur臋 w przybli偶eniu. Wyra藕nie mo偶na by艂o dostrzec, jak ludzie zachowuj膮 si臋 w obliczu zagro偶enia i jakie podejmuj膮 decyzje. Fascynuj膮ce jest to, 偶e niekt贸re decyzje da艂o si臋 przewidzie膰.

To b臋dzie trudny artyku艂. Niech to b臋dzie pierwsza lekcja: prawda cz臋sto bywa nieprzyjemna. Jednak dzi艣 mog臋 Ci zaoferowa膰 tylko prawd臋. Jak Neo w Matrixie, mo偶esz wybra膰, kt贸r膮 pigu艂k臋 po艂kniesz. Pami臋tasz przebudzenie Neo, prawda? Czy by艂o przyjemne? Ani troch臋. Czy by艂o koniecznie? Jak najbardziej. Dzi艣, Drogi Czytelniku, daj臋 Ci wyb贸r.

We藕 niebiesk膮 pigu艂k臋 i przerzu膰 kartk臋, a historia sko艅czy si臋 tu i teraz. B臋dziesz 偶y艂 dalej, wierz膮c w to, w co tylko zechcesz. We藕 czerwon膮 pigu艂k臋 i zobacz ludzi, jakimi s膮 naprawd臋. Irracjonalnych i przewidywalnych, ale r贸wnie偶 niezwykle elastycznych. Zdolnych do adaptacji. A wi臋c sprawd藕my, jak g艂臋boko si臋ga kr贸licza nora鈥

Je藕dziec i ko艅

Ludzie s膮 irracjonalni w przewidywalny spos贸b

DAN ARIELY

Zrozum: jeste艣my irracjonalni. Ty, ja, wszyscy. Wiedzieli o tym nawet staro偶ytni Grecy. T艂umaczyli ludzk膮 natur臋 za pomoc膮 metafory konia i je藕d藕ca. Ko艅 jest silny, ale impulsywny. Reaguje gwa艂townie i emocjonalnie.

Je藕dziec stara si臋 poskromi膰 konia i poprowadzi膰 go we w艂a艣ciwym kierunku. Gdy obiecujesz sobie wsta膰 wcze艣niej i po膰wiczy膰, odzywa si臋 je藕dziec. Ale kiedy rano, zamiast si臋 podnie艣膰, wy艂膮czasz budzik, to robota konia. Ko艅 i je藕dziec ta艅cz膮 nieko艅cz膮ce si臋 tango. Czasami prowadzi je藕dziec, ale przez wi臋kszo艣膰 czasu dominuje ko艅.

Czy to 藕le? Niekoniecznie. Irracjonalno艣膰 jest jak deszcz 鈥 niezb臋dna do 偶ycia. Ale kiedy leje bez przerwy, robi si臋 niebezpiecznie. Podobnie dzieje si臋, gdy filtrujemy rzeczywisto艣膰. Wtedy dopuszczamy do siebie tylko wiadomo艣ci, kt贸re potwierdzaj膮 nasz 艣wiatopogl膮d.

Co to oznacza? 呕e mamy tendencje do przesadnego optymizmu. A przesadny optymizm to stan, w kt贸rym wierzymy, 偶e sprawy potocz膮 si臋 we w艂a艣ciwym dla nas kierunku. Bez wzgl臋du na wszystko. To, czego nie umiemy sobie wyobrazi膰, wydaje si臋 ma艂o prawdopodobne.

Chocia偶 widmo pandemii krystalizowa艂o si臋 ju偶 pod koniec 2019 r., nie wierzy艂em, 偶e wirus zainteresuje si臋 Polsk膮. Zdaje si臋, 偶e nie tylko ja tak my艣la艂em. Gdyby by艂o inaczej, z pewno艣ci膮 byliby艣my jako kraj i spo艂ecze艅stwo, lepiej przygotowani na rok 2020.

Gdy idziesz na spacer i spodziewasz si臋 ulewy, zabierasz parasol. To logiczne. Ale gdy deszcz zaskoczy Ci臋 niespodziewanie, aby nie zmokn膮膰, kupujesz parasol. Bez wzgl臋du na wysok膮 cen臋. Cho膰 to irracjonalne, bo wystarczy艂o si臋 przygotowa膰.

Wysok膮 cen臋 zap艂acili艣my w marcu

Pierwszy lockdown da艂 pocz膮tek wirowi irracjonalnych zachowa艅 spo艂ecznych. Gdybym pisa艂 podr臋czniki historii, ten rozdzia艂 zatytu艂owa艂bym 鈥濪om z papieru toaletowego鈥.

W psychologii istnieje zjawisko zwane b艂臋dem dzia艂ania. 呕eby je zrozumie膰, przenie艣my si臋 na boisko pi艂ki no偶nej. Pi艂karz oddaje karny strza艂 do bramki z odleg艂o艣ci 11 m. Pr臋dko艣膰, z jak膮 pi艂ka mknie w kierunku siatki, to oko艂o 100 km na godzin臋. Przy takiej pr臋dko艣ci prawa fizyki s膮 bezlitosne. Pi艂ka dotrze do bramki w ci膮gu 0,4 s. Zbyt szybko, aby bramkarz zd膮偶y艂 z艂apa膰 pi艂k臋. Dlatego bramkarz musi zdecydowa膰, w kt贸ry r贸g bramki si臋 rzuci膰, zanim pi艂ka zostanie kopni臋ta.

Statystycznie rzecz bior膮c, najlepsz膮 strategi膮 jest鈥 nie rusza膰 si臋 z miejsca. Dlaczego wi臋c bramkarze najcz臋艣ciej skacz膮 w lewo lub w prawo?

Poniewa偶 gorsza od robienia czegokolwiek wydaje si臋 bezczynno艣膰. Nawet je艣li jest ona najlepsz膮 rzecz膮, kt贸r膮 mo偶emy zrobi膰. Innymi s艂owy, kiedy nie wiemy, co robi膰, robimy cokolwiek. Pal licho, gdy cokolwiek oznacza bezmy艣lne ogl膮danie telewizji lub przewijanie
Facebooka. Gorzej, gdy przepuszczamy natarcie na sklepy i walczymy o papier toaletowy, m膮k臋 i ry偶.

Nie zrozum mnie 藕le. Zdaj臋 sobie spraw臋, 偶e ma艂o kto umia艂 przewidzie膰, jak rozwinie si臋 pandemia. Ale wystarczy艂o wyskoczy膰 z p臋dz膮cego poci膮gu irracjonalno艣ci i spojrze膰 na niego z boku. Wtedy 艂atwiej zdaliby艣my sobie spraw臋, 偶e stos papieru toaletowego pod schodami ludzko艣ci nie uratuje. A jednak 艂atwiej zrobi膰 cokolwiek, ni偶 poczeka膰 i nie robi膰 nic. To reakcja instynktowna.

Podobnie jak potrzeba wyr贸偶nienia si臋. Jako 偶e jeste艣my stworzeniami spo艂ecznymi, nasza egzystencja zale偶y od tego, czy inni nas zauwa偶aj膮. Ludzie, 偶yj膮cy kilka miesi臋cy w izolacji, bez kontaktu wzrokowego z drugim cz艂owiekiem zaczynaj膮 w膮tpi膰 w swoje istnienie. Ostatecznie dopada ich ci臋偶ka depresja. Aby tego unikn膮膰, musimy stale zwraca膰 na siebie uwag臋 innych ludzi.

艁adujemy wtedy poczucie w艂asnej warto艣ci. Niczym baterie. Dla wi臋kszo艣ci z nas wystarczy, je艣li baterie s膮 na艂adowane w 60%. To optymalna ilo艣膰 uwagi, kt贸rej potrzebujemy. S膮 jednak osoby, kt贸re funkcjonuj膮 najlepiej, gdy ich akumulatory w艂asnej warto艣ci maj膮 100% mocy.
Aby osi膮gn膮膰 taki poziom energii, musz膮 zwr贸ci膰 na siebie du偶o uwagi. U偶ywaj膮 do tego prostej strategii. Szokuj膮. Szokuje, to co nieprawdopodobne.

Nieprawdopodobna jest teoria, 偶e sygna艂 z nadajnika 5 G aktywuje nanoboty w szczepionce na COVID-19. Teoria jest irracjonalna, ale tak d艂ugo, jak b臋dzie szokowa膰, znajd膮 si臋 osoby, kt贸re si臋 pod ni膮 podpisz膮.

Pora na adaptacj臋

No dobrze, ale obieca艂em, 偶e napisz臋 r贸wnie偶 o ludzkiej zdolno艣ci do adaptacji. Cho膰 anal